Lủng Cháng-Lủng Cam kỉ niệm đáng nhớ, một ngày không thể quên

Thông tin cập nhật về hoạt động của quỹ

Có ai đó hỏi tôi Tình Nguyện là gì? Tại sao phải tình nguyện, thừa hơi, rỗi sức làm việc thừa…? Nếu khi bị ai đó trách, ai đó hỏi như vậy bạn sẽ trả lời sao? Hiểu sao?Tôi bật cười và trả lời họ rằng, đối với tôi nó giống môn thể thao mà người đang chơi yêu thích, say mê và hâm mộ.

Câu hỏi “Tình nguyện là gì” cũng giống như câu hỏi “Thể thao là gì”. Giữa các môn thể thao luôn có những điểm giống nhau cơ bản nào đó (chúng đều có các luật lệ, đều liên quan tới các hoạt động mang tính vật lý), tuy nhiên hầu hết các môn thể thao đều khác biệt so với những môn khác. Hãy thử nghĩ về sự khác nhau giữa bóng đá và Cầu Lông. Tình nguyện cũng tương tự như vậy – có hàng ngàn ví dụ khác nhau về các hoạt động tình nguyện. Một điểm giống nhau cơ bản giữa các hoạt động tình nguyện này là: tình nguyện đòi hỏi bạn phải sẵn lòng, hay là tự nguyện, một chút thời gian và kỹ năng của mình để giúp đỡ cộng đồng của bạn, một khoảnh khắc nào đó để được nghe, hiểu, tâm sự về những nơi tận cùng của tổ quốc, được gặp gỡ những cộng đồng, những tầm thương mà mọi người ai cũng nghĩ rằng xã hội này không còn những lỗi thống khổ như vậy. Bạn có thể định nghĩa cộng đồng theo cách mà bạn muốn, bạn nghĩ, bạn hiểu. Với tôi họ là hàng xóm láng giềng, thành phố,làng quê nơi tôi đang ở, đất nước của tôi, hay thậm chí là cộng đồng thế giới là tổ quốc, là những nơi tận cùng của tổ quốc và là gia đình tôi.Mỗi chuyến đi tình nguyện là một lần chúng ta biết thêm nhiều điều mới mẻ, là khoảng thời gian mà ta tạm vứt bỏ đi cái tôi,cái lãng phí,xa đọa của cuộc sống thường ngày để được thực sự cháy hết mình với trái tim,tấm lòng,với điềm cảm,linh cảm,hành động trái tim mách bảo cũng giống như hoạt động của các tia máu cung cấp cho tim không ngừng đập, cho nhịp đập đều đặn, hơi thở nhịp nhàng. Và chuyến đi đến Lủng cháng,Lủng Cam( Bắc Kạn) là một trong những kỷ niệm đáng nhớ, kỉ niệm đầu tiên của những năm tháng đầu lựa chọn con đường thiện nguyện của tôi. Có lẽ đây là kỉ niệm đáng nhớ nhất với tôi, và cũng là trải nghiệm khó quên nhất với quãng thời gian còn đọng.

12h đêm chuyến xe chúng tôi lựa chọn theo tuyến đường Hải Dương-Hà Nội-Thái Nguyên-Bắc Giang- Bắc Kạn.Trời vừa bước sang ngày mới, là ngày lễ toàn quốc ngày Giải Phóng Miền Nam 30/4 nhưng tất cả 13 thiện nguyện viên đến từ các phố, nơi làm việc khác nhau của tỉnh Hải Dương đều đến đúng giờ và không vắng mặt 1 ai theo danh sách đã đăng kí. Trông mọi người ai ai cũng vui vẻ, tiếng nói chuyện, tiếng cười đùa vang trong màn đêm như phá tan cái không gian tĩnh mịch,ko tiếng động không bóng người của buổi đêm.Trên đường đi tôi rất lo lắng, chuyến đi xa xôi cách trở, đường trường dài khoảng 6 tiếng đồng hồ mới tới nơi.Lòng tôi tủi mủi lo lắng theo tiếng xe trượt bánh, ***Chốn con gái 3 tuổi tôi đi, là đêm đầu tiên con bé xa tôi, ngủ vắng tôi, chợt nghĩ tủi, không biết mẹ đi nơi đó có giúp được gì cho ai, có hiểu được thêm điều gì mà phải thắt long, đắng họng khi nghĩ đêm khuya con phải ngủ một mình ở nơi phố ấy….***Vì thương nhớ, thiếu vắng con nên mẹ sẽ làm điều gì đó để có chuyện kể cho con nghe sau chuyến đi.Trằn trọc mãi tôi ko thể chợp mắt mặc dù trong màn đêm xe lạnh, hắt thêm tiếng mưa rơi, xen lẫn tiếng xe chạy hàng ban đêm,tiếng ếch nhái ven đường đua nhau gọi hởi như chúc mừng cho chuyến đi chúng tôi thật thành công.

5h đúng.Thực sự là giờ tạm biệt Hà Nội-Thái Nguyên-Bắc Giang, chúng tôi đã đến với Bắc Kạn, Nơi có Trường tiểu học Lủng Cam, Lủng Cháng, nơi có các em nghèo đang cần giúp đỡ. Chúng tôi có 2 đoàn, 1 xuất phát từ Hải Dương, 1 Từ Hà  Nội, lúc này là 5h sáng nhưng đoàn Hà Nội chưa đến, chúng tôi tạm nghỉ một quán ven đường để đợi nhau, thời gian tập kết và bắt đầu tới phân hiệu chính lúc 8h sáng. Sau 1 đêm dài thời tiết xấu, cũng như 1 đêm dài mưa nặng hạt nên con đường đi tới điểm  trường Lủng cháng, Lủng Cam dài 8 cây số là đường rừng vừa quanh co, heo hút lại trở nên trơn trượt hơn. Chúng tôi không thể rễ ràng đi xe máy tới Lủng Cháng, Lủng Cam như ngày không mưa mà phải đi bộ tới đó.Sau một đêm dài thao thức vì đường trường, chúng tôi ai lấy đều mệt mỏi vì thiếu ngủ. Tuy nhiên cũng không phải vì thế mà ỉ lại ko muốn bước tiếp đoạn đường còn lại, mọi người hoan hỉ thay giầy dép và đi ủng, đứng dưới chân núi tự nhủ nhau rằng: Đoàn kết, Đoàn kết Đại Đoàn kết, Không có việc gì khó chỉ sợ lòng không bền, Đào núi và lấp Biển quyết chí ắp làm lên, đường xa, dốc xoáy, lại trơn trượt cùng nhau bấu víu tiến bước. Không khí trên đường đi lại trở nên vui tươi, vang lên là tiếng nói, tiếng cười lẫn những câu bông đùa hóm hỉnh. Tôi tự hỏi, có lẽ bởi cái háo hức của chuyến đi xa, hay bởi tinh thần tình nguyện đã khiến cho mọi người trở nên vui vẻ như thế? Nhưng những dòng suy nghĩ của tôi chợt bị cắt ngang, bởi vang tên là tiếng hò hét của những ống kính ghi lại kỉ niệm, nào…Thóp bụng lại…nào…tạo dáng đi…chụp nào….đẹp…tươi….Vui quá! Mọi người cùng hò la; tiếp tục nào, cố lên…Lúc này thực sự rất mệt nhưng có người trong đoàn lại tiếp tục động viên"Hít vào 2 nhịp, thở ra một nhịp, chỉ thở bằng mũi không thở bằng mồm nha..."

Đường đi lên Lủng Cháng, Lủng Cam khá dài, đi bộ mất gần 2 giờ đồng hồ, nhưng chẳng ai cảm thấy mệt mỏi, bởi chính không khí núi rừng,cảnh thiên nhiên, lời hò gieo của đoàn đã làm cho mọi người trở nên cực kỳ phấn chấn, và quãng đường xa như được rút ngắn lại. Đoạn đường còn khó nhọc lắm, tôi vì nặng kí không thể bước tiếp con đường vì lười biếng hèn nhác nên đã chọn chiệc xe máy trở đồ của người trong bản làm 2 chân của mình. Than ơi!!!!có lẽ lúc này tôi nghĩ quay lại còn là bờ, xe trở tôi là một chiếc xe RS cũ, đằng trước xe là 2 thùng hàng mang tới cho các bé, sau xe cũng kèm 2 thùng hàng được buộc dây co chặt trẽ, tôi còn cố tình chen vô 2 thùng hàng nữa để lấy bánh lái làm 2 bàn chân mình. Con đường trải dài nhưng không rộng, khoảng rộng của nó được chừng 70Cm, nó vừa dốc, vừa trơn còn vừa xoáy nữa, tôi ngồi trên xe mà long nghẹn đắng, tim đập mạnh vì sợ hãi, cố gắng nghiến răng, ôm chặt bác tài xế,gồng người, kiễng chân để chẫn tĩnh. Miệng tôi lẩm bẩm: Anh ơi, cho em xuống…cho em x…u..ô..n…g , vì nếu ngã bên phải em sẽ đập phải đá hoặc gốc cây mục mà chết, còn ngã bên trái em sẽ rơi xuống vực thẳm mà mất xác không tìm thấy người, hãy cho em xuống đi anh, em còn con gái yêu quý, 1 gia đình hạnh phúc chờ em ở miền xuôi…Bác tài nhỏ giọng đáp..cô cứ ngồi yên, không phải sợ, ko sao mà, tôi đi quen rùi…cô cứ ngồi im nhắm mắt lại….sao tôi có thể nhắm mắt và im lặng trong bối cảnh này. Vì là đường nhỏ, sau xe là thùng hàng tôi có muốn nhẩy tuột từ trên xe xuống cũng không ổn nên chỉ biết than vãn cầu xin lái xe cho xuống, bác tài xế kiên quyết không đồng ý mà động viên đi tới cùng, không may thay đoạn đường nên quá dốc, xe bị trượt bánh, bác tài nghiêng xe và chúng tôi ngã nghiêng ra con đường 70Cm đó, tôi đã nâng xe dậy và từ chối thẳng thừng không đi tiếp, con đường này còn khoảng 900M nữa thì tới chỗ các bé, tôi đã chấn tĩnh lại tinh thần và đi bộ, vậy mà khi lên tới chỗ các bé tôi ôm trầm lấy con gấu bông được người trong đoàn mang đi làm quà cho các bé và bật khóc vì sợ hãi, thực sự tôi thấy hoảng sợ vô cùng, dọa ma cũng ko làm cho tôi sợ giống như khoảnh khắc này, người lạnh toát, bật mồ hôi, tim mach đập nhanh vẫn chưa đủ bình tĩnh tôi còn ôm chặt một em nhỏ đi cùng đoàn chúng tôi và than; chị chỉ ôm em một phút rùi buông tay, chị sợ lắm không đủ kiên nhẫn về nữa, lúc về chị sẽ đi bộ…nhưng chợt nghĩ, không chỉ vì đường hẹp, heo hút, dốc xoáy mà nản việc chính…bình thản buông tay ra và tiếp tục với việc chính…

Lúc này là hơn 10h sáng điểm trường Lủng Cháng, đã hiện lên trước mắt chúng tôi! Những chiếc xe máy trở đồ đỗ ở trước sân của trường, thật bất ngờ và cảm động, các em nhỏ đã chào đón chúng tôi với những cái nhìn ngạc nhiên, nhút nhác và thêm chút buâng khuâng vì thấy người lạ như tiếng chào gợi mở, vẫy gọi chúng tôi. Không khí lại trở lên nghiêm túc hơn với những tiếng hò reo; Chia đồ đi em, chuẩn bị đồ phát cho các bé đi em!. Tôi vẫn tiếp tục nhìn các bé không chớp mắt, và đưa mắt ra xung – Hình ảnh các bé hiện ra không khác lắm so với những hình dung của tôi,những khuôn mặt, đôi mắt và những điểm trường, phong cảnh với không gian heo hút, vực thẳm, đồi núi nhiều cây xanh cùng những mái tre, mái nhà lưa thưa của người trong bản.Nhưng ấn tượng đầu tiên ở tôi chính là đôi mắt của các bé , cái nhìn của các con như hung phấn hồ hởi chào đón chúng tôi, các em nhỏ vừa vui mừng sen chút sợ hãi. Thật sự bản thân tôi rất ngạc nhiên và vô cùng cảm động trước những ánh mắt của lũ trẻ.

Tiếp theo, đó là cuộc gặp gỡ thân mật, dự giảng giờ học của các con.Đầu tiên là lớp mẫu giáo, các bạn có biết không? Tôi nghẹn đắng họng khi phải kể những lời này, các con là lớp mẫu giáo chỉ học hát học múa, học thêm hình họa cũng giống các bé tại điểm trường miền xuôi tuy nhiên điều khác biệt mà tôi thấy ở  lũ trẻ ở đây với lũ trẻ miền xuôi là khi tôi chuyện trò và gia điều kiện với chúng : Con hát cô nghe nào, con biết hát bài gì hát cô nghe nào…cất tiếng hát các con bắt đầu vời ***** Quê hương em biết bao tươi đẹp…đồng lúa xanh núi rừng…*****và bài hát cứa được vẳng đi vẳng lại trong tai tôi, nó in hẳn trong trái tim tôi, bé nào cũng chỉ ca một bài, và ko nhún nhẩy khi hát mà chỉ vỗ tay, vừa vỗ tay vừa ca…lại giới thiệu..con thưa cô con xin hát bài…Quê hương em biết bao tươi đẹp….1 cuốn sách nhạc cho bé cũng ko có, 1 bài hát thiếu nhi bình thường như Cháu lên Ba, Ba thương Con, Bà ơi bà….các con cũng không biết, Cái lỗi khổ phải học 2 thứ tiếng song hành, tiếng dân tộc và tiếng kinh nó khổ, nó cực vậy đó.Còn chưa nhắc tới cảnh các con bé thế này mà mỗi ngày phải đi 5 cây số đường rứng núi để tới trường học.Chị dắt em, em theo anh, cứ như vậy hàng ngày các con đến trường với đồi núi heo hút, với vực thẳm và với trơn trượt. Hình ảnh lũ trẻ càng khiến tôi rạo rực, thúc đẩy tôi, thôi thúc tôi phải làm điều gì đó"Tôi muốn biến mình thành nhân vật trong chuyện cổ tích, đổi bữa trưa của tôi lấy sách nhạc cho cô dậy lũ trẻ hát, lấy bút mầu cho lũ trẻ tập tô,muốn cắt tóc cho những mái tóc lơ phơ, bắt chấy gội đầu, tắm rửa cho lũ trẻ, muốn mang những bộ quần áo, đôi giầy dép trẻ thơ tới cho lũ trẻ đi".

Tôi nghĩ mình có thể làm điều đó nếu thời gian chiều lòng tôi, nếu các phép mầu của cổ tích mang về hiện tại, tôi muốn những mảnh đời này được tre trở, được bớt nghèo khó hơn, nhem nhuốc hơn, tôi muốn chúng không phải chỉ học để xóa mù chữ, mà phải hiểu cả về hiện thực của xã hội, phải trải qua các môn học như trẻ thơ miền xuôi vẫn học.

Lại một bước đi tiếp và ước nguyện khác với cái lớp cạnh lớp mẫu giáo này, tôi đặt chân tới cửa, bước vào dự giảng và nghe thầy giảng bài, chợt đưa mắt lên bảng nhìn sĩ số lớp, tôi đứng tim thắt ruột khi thấy góc bảng ghi lại: Sĩ số lớp 5, vắng  0, con số mà đối với tôi nó là dậy thêm tại nhà, lúc này tôi lại thực sự tìm thấy con người của chính mình ? Những con người với dòng máu nóng nhiệt huyết của tuổi trẻ, của tinh thần tình nguyện.Tôi tiếp tục nghe thầy giảng bài và đưa mắt nhìn xuống chân các con, bản thân tôi khi viết lại những dòng chữ này tôi còn thấy cảm xúc dâng trào, bàn chân lũ trẻ với đôi dép lê rách lát, sen lẫn cát, phù xa, đất của rừng núi, của nền nhà lớp học, tôi nghẹn lòng chẫn tĩnh lại và tự hỏi; Sao các con có thể chịu đựng được cuộc sống này, phải chăng cái đói, cái rách, cái rét, cái bửn của nơi rừng núi, nơi rừng thiêng, vựa thẳm, nước cạn nó đang tre trở, đỡ đần, giúp các con quên đi khoảnh khắc đói rét.Đôi dép không có để đi, bộ quần áo trẻ thơ không có để mặc, nghẹn đắng lòng khi tôi hỏi; Sao con không làm bài, em bé đáp: Vì con không có bút, có bé khác nhút nhát, lắp bắp trả lời, vì con không có vở, tôi chuyển giọng nói bảo: Vậy thì các con đọc theo cô nhen: Lại một nguyên nhân lý do nữa được cất giọng *** Dạ thưa cô….Con ko có sách trang đó ạ….***Một cô giáo góc nhà,trung tâm, hay gia sư mà không phải chuyên môn như tôi còn bật khóc, nghẹn lòng huống chi là cô giáo có công chức, thường xuyên lên lớp sẽ có cảm xúc thế nào khi nghe các con đáp những lý do này.Tôi thương các con nhưng có lẽ không thể hứa, 1 cuốn sách giáo khoa, 1 quyển vở ghi chép, 1 cây bút có thể làm các con hạnh phúc, làm các con vui lúc này nhưng chỉ có tôi và tổ chức chúng tôi thì e là còn thiếu, tôi lại cầu nguyện cho những tấm thương đây gặp được may mắn, có các đại sứ đỡ đầu chu cấp cho các con, hay những tấm lòng rộng mở, ban phát cho các con chỉ là những bộ quần áo trẻ thơ, những đôi giầy, đôi dép, những chiếc cặp đeo, cuốn sách học, cây bút viết, và quyển vở để ghi để nhớ. Tôi cũng mong có một ngày nào đó chúng tôi, tổ chức chúng tôi có thể thay các bạn, hay cùng với các bạn mang lại niềm hạnh phúc lớn lao này tới lũ trẻ.Những mảnh đời nghèo khổ,những thương tâm, đói, khát, mong muốn được hạnh phúc, đầy đủ như bao trẻ thơ khác.

Mong mãi cũng tới giờ nghỉ, lúc này chúng tôi đi phát đò cho lũ trẻ, những đôi ủng, những mảnh áo mưa, vài cái kẹo mút, mấy gói bim bim mà làm cho chúng hạnh phúc thế này đây, chúng thẹn thùng, ngại ngùng, nhút nhát đáp: Con xin cô, món quà là phương tiện cho các con tới trường mỗi ngày mưa, mỗi khi đường trơn thay cho những lưng trần không manh áo, thay cho đôi dép rách đã mòn đế.

Lũ trẻ khi nhận quà

Luấn quấn với những món quà rùi cũng đến 11h kém là giờ của những bữa cơm trưa, tôi lại run người khi nghe thấy các phụ huynh trong bản nói, ở đây rau hiếm lắm, không tìm được rau để nấu cho lũ trẻ, thi thoảng có bữa hoa chuối nấu canh, thi thoảng có bữa rau cải ( Bồ Công Anh) nầu canh.Tôi nhìn bát canh mang tới cho lũ trẻ bữa trưa, mừng rỡ và thét lên có canh cua, canh cua nhiều gạch quá…chợt tiếng hô của tôi bị dập tắt bởi một cô giáo đứng cạnh than, ko phải đâu em, canh hoa chuối đó em, hôm nay may có người dân trong bản hái mang tới góp chứ mọi ngày cũng làm gì có, món hoa chuổi nấu canh tôi chưa từng ăn kể từ khi sinh ra tới nay,chỉ với chút rau hôm có hôm không, với chút thịt của CCT Hungary chúng tôi đang hỗ trợ các bé phụ huynh học sinh nơi đây nấu nên những món ăn thế này :

Bữa trưa ngày hôm nay, ngày 30/4 này lại trở lên lạ lẫm hơn với món Bánh Mì kẹp Giò Lụa mà tôi và mọi người trong đoàn vội vã làm cho chúng, Lũ trẻ thưởng thức vị của bánh mì, gặm nhấm từng chút và rùi quyết định cắn miếng to, chúng thấy bên trong có mùi vị lạ lại mở đôi miếng bánh mì kéo miếng giò lụa ra khỏi, theo tôi quan sát có bé thì từ từ ăn 2 thứ giò lụa và bánh mì riêng biệt nhưng có bé thì đặt giò trên bàn và ko ăn tới, tôi tiến lại gần và hỏi sao con không ăn? Nó hỏi lại tôi:Ăn được không? Cô ăn thử đi, tôi xé miếng nhỏ và ăn trước mặt cho chúng xem, sau khi thấy tôi nhuốt miếng giò đã xé góc nhỏ của chúng, chúng giật phắt miếng giò từ tay tôi và ăn ngấu ăn nghiến, tôi lại thương cho cái khổ mà không biết đến mùi vị thịt của chúng, giò chính là thịt lũ trẻ không hề hiểu điều đó, ko hề biết điều đó, cũng có lẽ do đây là lần đầu tiên chúng được thử nên vậy.bữa trưa của lũ trẻ cũng dần dần kết thúc.Lúc này Tôi lại ước thời gian trôi chậm lại, để những phút giây vui đùa bên cạnh các em còn mãi, nhưng rồi cũng đã đến lúc chúng tôi phải ra về, thật buồn khi phải rời xa những người em, những người bạn đã trở nên thân thiết của chúng tôi. Cảm giác sao trống vắng và quyến luyến hiện rõ trên khuôn mặt của các em khi ra đưa tiễn chúng tôi. Tất cả những việc chúng tôi đã làm nơi đây không to tát, không lớn lao nhưng đó là tất cả tấm lòng chân thành nhất của cả hơn 20 thành viên trong đoàn với điểm trường này.Khi bữa trưa của lũ trẻ kết thúc cũng là lúc chúng tôi vội vả chuẩn bị đồ xuống chân núi để tới thăm phân hiệu chính của trường.Chúng tôi phải đi tiếp chặng đường còn lại, và lại vội vã tạm biệt các em. Điều đặc biệt hơn hết là lũ trẻ đang học tiếng Kinh nhưng khi ra về chúng chào lại tôi tiếng anh, chúng nói Bye…..Bye…!!!

Chúng tôi lại trở về phân hiệu chính của trường và phát quà cho các em nhỏ dưới trường chính, chỉ cách nhau có 8 cây số đường rừng nhưng phong cảnh, khí hậu và con người lẫn cách ăn mặc đều rất khác biệt với các bé ở Lủng Cháng, Lủng Cam.

Lên xe về Hà Nội,Hải Dương nhưng chắc chắn rằng trong mỗi chúng tôi luôn mãi nhớ về mảnh đất này, nhớ về những kỷ niệm của một chuyến đi, nhớ về những gương mặt, những nụ cười trong sáng của các em nhỏ nơi đây. Chiếc xe lại từ từ lăn bánh, để lại sau đó những suy nghĩ của chúng tôi - những tràng trai, cô gái đến từ các mảnh đất khác nhau tụ điểm tại một nơi . Ôi, mỗi chuyến đi đều cho ta những trải nghiệm mới lạ, những bài học giản dị về cuộc sống, về sự cảm thông và chia sẻ, bất giác trong tôi lại thổn thức, thúc đẩy, dục dã tôi phải làm gì đó cho lũ trẻ.Cũng làm cho tôi hiểu ra cuộc sống có ý nghĩa hơn, phải chắt nhặt từng hạt nhỏ, từng tấm gạo, ko hoang phí, ko quá dư thừa, phải trân trọng, quý giá những gì bố mẹ đang ban cho.

Lủng Cháng, Lủng Cam  hẹn gặp lại !

Nguyễn Thùy Dương

Hải Dương, Ngày 4 tháng 5 năm 2014.